Vrste debridmana

Postoje četiri načina debridmana: oštri ili kiruški, enzimatski, autolitički i mehanički. Jednom kada kliničar odluči učiniti debridman, mnogi faktori mogu utjecati na izbor metode debridmenta. To uključuje veličinu, lokalizaciju i tip rane, razinu vlažnosti, prisutnost boli, vrijeme koje je dostupno kao i opremu za njegu. Povrh toga, u tretmanu kronične rane, važno je razmotriti sveukupno stanje pacijenta kada se bira metoda debridmana. U nekim slučajevima, upotreba više metoda debridmenta može biti adekvatna.

Kiruški (oštri) debridman
Kiruški ili oštri debridman je najbrži način uklanjanja naslaga i nekrotičnog tkiva iz rane. Kiruški debridman se ponekad izvodi kada postoji obilna količina nekrotičnog tkiva u rani. To je često slučaj kada dubina rane ne može biti prosuđena ili ako proširena infekcija zahtijeva uklanjanje kosti i inficiranog materijala. Osim što je efikasna metoda, kiruški debridman uzrokuje minimalno oštećenje okolnog tkiva, i minimalno krvarenje koje uslijedi usljed zahvata. Može osloboditi faktore upale, kao što su citokini, koji mogu podpomoći procesu cijeljenja rane. Kiruški debridman kao i svi, ima ograničenja. Ne može se koristiti kod pacijenta sa poremećajima zgrušavanja ili koji su imunokompromitirani. Procedura može biti bolna, uzrokovati bakterijemiju i oštećenja živaca i tetiva.

Enzimatski debridman
Enzimatski debridman je najselektivnija metoda debridmana koja uključuje korištenje proizvedenih proteolitičkih enzima. Kada se nanesu direktno na površinu rane, oni rade zajedno sa prirodno prisutnim enzimima u razgradnji nekrotičnog tkiva.

Autolitički debridman
Autolitički debridman je proces koji se donekle prirodno javlja u svim ranama. Fagocitne stanice (kao makrofagi) i proteolitički enzimi u rani, otapaju i odvajaju nekrotično tkivo i esharu. Autolitički debridman rane omogućava fagocitima otapanje nekrotičnog tkiva i potiče proces granulacije. Zbog toga proces autolitičkog debridmana može rezultirati stvaranjem tekućine u rani, što utječe na odabir određenog preparata.

Autolitički debridman rane se vrlo jednostavno izvodi i ne oštećuje zdravo tkivo koje okružuje ranu. Bol koju ova metoda može uzrokovati je vrlo mala. Zbog svog prirodnog tijeka ovaj proces ne zahtijeva posebnu tehničku vještinu.

IntraSite gel i autolitički debridman
IntraSite gel je primjer napredne njege rane koji potpomaže autolitički debridman rehidracijom nekrotičnog tkiva. Ovaj amorfni hidrogel također smanjuje i apsorbira glib i eksudat. Za vrijeme kasnijih faza zatvaranja rana, omogućava stvaranje optimalno vlažne sredine. Zbog toga je IntraSite gel idealan za svaku fazu cijeljenja rane a posebno pogoduje u pripremi rane

Mehanički debridman
Mehanički debridman je neselektivna metoda koja fizički odvaja ostatke od rane. Primjeri mehaničkog debridmana su irigacija rane, whirpool terapija i mokro-suhi pripravci.

Mokro-suhi pripravci su najjednostavniji oblik mehaničkog debridmana. Ovi pripravci, kada se odstrane uzrokuju mehaničku separaciju eshare od dna rane. Ovaj postupak može uzrokovati neugodu kod pacijenta i oštetiti novoformirano tkivo. Irigacija rane uključuje upotrebu tlačnog tijeka vode. Visokotlačna irigacija otklanja bakterije i nekrotične ostatke iz rane ali može i bakterijski inficirati meko tkivo. Whirpool terapija je još jedan oblik pojačane irigacije koji oslobađa i otklanja nekrotično tkivo, debris i eksudat rane. Ona je pogodna za upotrebu u inficiranim ranama ali ne i za one koje imaju meko granulacijsko tkivo.

Zašto je produžena faza debridmana (održani debridman) bolja od jednokratne terapije?

Do nedavno je debridman, bilo kiruški, enzimatski, autolitički ili mehanički, bio jednokratni terapijski tretman. Dok je takav jednokratni debridman učinkovit u akutnim ranama kod kroničnih rana najčešće nije moguće potpuno odstraniti patološki supstrat pa se stoga nekrotični dio nastavlja nakupljati. Vrlo je vjerovatno da ta akumulacija nekrotičnog dijela može uzrokovati nesposobnost zacijeljivanja rane. Zbog toga je važan dio pripreme rane kontinuirano odstranjivanje nekrotičnog dijela koji se pojavljuje u rani. U terapiji kroničnih rana, debridman treba shvatiti kao dugotrajni i kontinuirani proces. Stoga se preporučuje kontinuirana faza debridmana koja je značajno učinkovitija u terapiji rana. Zbog svoje selektivnosti i bezbolnosti za pacijenta, autolitičke i enzimatske metode debridmanaa se preporučuju kroz duži period primjene.